پلی بک چیست ؟ منظور از پلی بک در کنسرت

PlayBack پلی بک در واقع به معنایی آهنگی است که در پشت صدای خواننده پخش می شود و خواننده روی آن شروع به خواندن می کند ! معمولا زمانی که امکان اجرای گروه به صورت زنده مقدور نباشد، خواننده روی موسیقی پلی بک اقدام به خواندن می کند!

نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که فایل موسیقی در حال پخش کاملا بدون صدای خواننده می باشد! البته برای اجرای بعضی از آهنگ ها معمولا بک وکال ها و فواصل هارمونی صدا هم در فایل پلی بک موجود است !

چیزی که امروزه به وفور مشاهده می شود و به اشتباه به آن اجرای Play Back پلی بک می گویند، اجرا به صورت لب خوانی با میکروفن خاموش است ! این نوع اجرا که شباهت زیادی به داب اسمش نیز دارد نوعی پانتومیم موزیکال است که خواننده در آن تمام تمرکز خود را روی حرکات دست ، سر و لب منعطف می کند!

معمولا در جشن های ارگانی و سازمانی یا جنگ های شادی، حداقل یک مورد از این خوانندگان دیده می شود ! امروزه کمتر کسی است که تفاوت میان پلی بک و لب خوانی را متوجه نشود ! البته این بستگی به مهارت خواننده هم دارد! اینکه خواننده برای لب خوانی تا چه اندازه حس بگیرد تأثیر گذار است!

اما واقعیت ماجرا این است که اجرا بسیار مصنوعی و باورناپذیر خواهد بود! شاید دلیل این کار عدم اعتماد به نفس یا تسلط برای اجرای زنده و عواملی این چنین باشد! حتی دیده شده بعضی از خوانندگان مطرح نیز در کنسرت های خود اقدام به لب خوانی می کنند !
کاربرد پلی بک

تهیه یا ساخت پلی بک می تواند کاربرد های گوناگونی داشته باشد ! از Play Back پلی بک معمولا برای خوانندگی روی آن استفاده می شود ! خوانندگی روی پلی بک می تواند به صورت زنده یا در استدیو باشد ! معمولا در اجراهای نه چندان مهم، برای خوانندگی روی استیج یا در اجرای دی جی برای عروسی و مجالس، عمل خواندن به صورت زنده روی پلی بک صورت می گیرد !

اما خوانندگی در استودیو چگونه است ! خواندن روی پلی بک در استودیوی ضبط صدا، علاوه بر تمرین برای خوانندگی ، می تواند چالشی خاطره انگیز برای شما یا یک هدیه و یادگاری برای دوستانتان باشد ! حال که با کاربرد پلی بک بیشتر آشنا شدیم به توضیح انواع پلی بک می پردازیم !
انواع پلی بک چیست ؟

تهیه و ساخت پلی بک معمولا به ۴ دسته ی کلی تقسیم می شود !

نسخه بی کلام قطعه اورجینال
نسخه بازسازی شده کامل (تنظیم مجدد با کیفیت بالا)
بازسازی آماتور و مبتدی ( نوازندگی با اُرگ )
کارائوکه KARAOKE (بی کلام کردن با کیفیت پایین)

اولین حالت پلی بک ، نسخه ی بی کلام آهنگ اورجینالی است که معمولا بعضی از خوانندگان یک یا دو تِرَک در آلبوم خود قرار می دهند ! معمولا آهنگ هایی که تنظیم زیبا و خاصی داشته باشند انتخاب می شوند !

دومین حالت بازسازی مجدد یک آهنگ اورجینال است ! این کار در اصطلاح کاور یا Remake نام دارد ! زمانی که نسخه ی بی کلام اصلی در دسترس نباشد ! در این حالت تنظیم کننده یک اثر را دوباره با همان ظرافت و دقت بازسازی می کند !

امروزه افراد زیادی بنا به دلایل و کاربردهای مختلفی به دنبال تهیه یا دانلود پلی بک می باشند ! این که تا چه اندازه قطعه ی بازسازی شده به آهنگ اصلی شباهت داشته باشد کیفیت یک پلی بک را تعیین می کند! همچنین استفاده از ساز زنده می تواند حس بهتری به کاور و پلی بک القا کند !

سومین حالت ، بازسازی آماتور ! در واقع در این حالت فقط قسمتی که داری کلام است به صورت ساده تنظیم شده و ملودی ابتدا ، وسط یا پایان آهنگ از همان آهنگ اصلی به تنظیم چسبانده می شود ! شاید کار را راه بیاندازد ! اما نتیجه مطلوب نخواهد بود و عدم یکپارچگی حس می شود!

در بعضی موارد نوازنده کیبورد ( اُرگ ) آهنگ را به صورت یکجا یک بار می نوازد که این کار هم از لحاظ سطح کیفی بسیار پایین تر از زمانی است که تنظیم و میکس مسترینگ مجدد و لاین به لاین صورت می گیرد !
پدیده پلی‌بک خوانی در کنسرت، در تمام جهان امری مذموم و غیر اخلاقی است، زیرا که تماشاگران به کنسرت رفته اند و انتظار اجرای خواننده محبوبشان را دارند نه فقط یک تکان دادن لب و ادای خواندن رو در آوردن، با توجه به دابسمش‌های امروزی این اقدام مانند آنست که خواننده آهنگ خودش را دابسمش می‌کند.
کاوه آفاق (خواننده و موزیسین) در مصاحبه‌ای نقل کرده بود « “التون جان” خواننده معروف بریتانیایی به دو خواننده بسیار مطرح موسیقی دیگر انتقاد داشت که آنها روی صحنه پلی‌بک می‌خوانند و جالب اینجاست این دو خواننده در پاسخ به اظهارات وی ماجرا را رد نکردند اما گفتند چون روی صحنه حرکات زیادی دارند و پرفورمنس اجرا می‌کنند دیگر قدرتی برای خواندن نمی‌ماند.» شفاف و صادقانه جواب داده‌اند.

چیزی که امروزه به وفور مشاهده می شود و به اشتباه به آن اجرای Play Back پلی بک می گویند، اجرا به صورت لب خوانی با میکروفن خاموش است ! این نوع اجرا که شباهت زیادی به داب اسمش نیز دارد نوعی پانتومیم موزیکال است که خواننده در آن تمام تمرکز خود را روی حرکات دست ، سر و لب منعطف می کند! معمولا در جشن های ارگانی و سازمانی یا جنگ های شادی، حداقل یک مورد از این خوانندگان دیده می شود ! امروزه کمتر کسی است که تفاوت میان پلی بک و لب خوانی را متوجه نشود ! البته این بستگی به مهارت خواننده هم دارد! اینکه خواننده برای لب خوانی تا چه اندازه حس بگیرد تأثیر گذار است!  اما واقعیت ماجرا این است که اجرا بسیار مصنوعی و باورناپذیر خواهد بود! شاید دلیل این کار عدم اعتماد به نفس یا تسلط برای اجرای زنده و عواملی این چنین باشد! حتی دیده شده بعضی از خوانندگان مطرح نیز در کنسرت های خود اقدام به لب خوانی می کنند !

مهدی محمدی مدرس آواز می گوید: پلی بک چیزی است که در همه جای دنیا استفاده می‌شود، مشاهده می‌شود که در خواننده‌های غربی به دلیل انرژی و تحرکات بسیار بالا و بعضاً در اجرای لایه‌ها و قسمتی از ملودی‌هایشان در حین اجرا که همراه با حرکت‌های خیلی متحرک می‌شود، این موضوع باعث می‌شود که آن خواننده شاید قسمتی از ملودی را هنگام حرکت نمایشی نتواند به‌خوبی اجرا کند و این قسمت را پلی بک اجرا کند ولی خواننده در کشور ما وقتی می‌بینیم که نه حرکتی دارد نه تحرک خاصی و موسیقی پاپ کشورمان این‌قدر سخت و پیچیده نیست که نتواند بخواند، پس فکر می‌کنم که موسیقی پاپ امروز ما نیازی به پلی بک ندارد.

 

به طور خلاصه؛ خواندن و نوشتن نتهای موسیقی را که اغلب با آموزش تئوریک همراه است « سلفژ » می گوییم. ۳ رکن اساسی را می توان در آن تفکیک نمود که عبارتند از: خواندن ( نت خوانی ) نوشتن ( دیکته موسیقی) و  تئوری موسیقی که مفهوم سلفژ را می توان به مورد اول و دوم نزدیکتر دانست.

سلفژ در موسیقی چیست؟
سلفژ (به فرانسوی: Solfège) در موسیقی، تکنیکی آموزشی برای آواز خوانی است که در آن هر نت میزان با سیلاب خاصی که سیلاب سلفژ (یا سلافا سیلاب) نامیده می‌شود، خوانده می‌شوند. هفت سیلاب که عملاً استفاده می‌شوند عبارت‌اند از:دو، ر، می، فا، سل، لا، سی (یا تی).

برای سلفژ تعاریف متعددی بیان می‌شود، سلفژ را می توان خواندن یک سری نت ها به صورت پی در پی و پشت سر هم و با رعایت قوانین نت ها و سکوت ها و … معرفی کرد. پایه ی یادگیری سلفژ دانستن ارزش زمانی هر نت است و در کنار این باید ارزش زمانی هر سکوت را نیز بدانیم.
تقسیمات صدای انسان

۱- سوپرانو:صدای زیر زنانه
۲-متسو سوپرانو: صدای متوسط زنانه
۳-کنترالتو: صدای بم زنانه
۴- تنور: صدای زیر مردانه
۵- باریتون: صدای بم یا صدای متوسط مردانه
۶- باس: صدای بم مردانه و بهترین صدای مردانه

علم سلفژ در موسیقی
به طور خلاصه؛ خواندن و نوشتن نتهای موسیقی را که اغلب با آموزش تئوریک همراه است « سلفژ » می گوییم. ۳ رکن اساسی را می توان در آن تفکیک نمود که عبارتند از: خواندن ( نت خوانی ) نوشتن ( دیکته موسیقی) تئوری موسیقی که مفهوم سلفژ را می توان به مورد اول نزدیکتر دانست.سلفژ از دروس مهم و همیشگی هنرستان ها، دانشگاه ها و کنسرواتورهای موسیقی دنیا می باشد و تمام نوازندگان، خوانندگان، آهنگسازان، تنظیم کنندگان موسیقی و رهبران ارکستر و تمام فعالان عرصه موسیقی باید تسلط کامل بر روی این درس داشته باشند.

در سلفژ سه مبحث به طور متناوب و جداگانه آموزش داده می شوند:

– صدا خوانی (به ایتالیایی: CANTATI) (کانتاتی)
– وزن خوانی (به ایتالیایی: PARLATI ) (پارلاتی)
– دیکته موسیقی (به انگلیسی: MUSIC DICTATION)

۱- کانتاتی CANTATI (صدا خوانی):
کانتاتی به معنی خواندن صدا و فرکانس نت ها به شکل صحیح و دقیق است. دراین درس هنرجو این توانایی را پیدا می کند که صدای هر نت دقیقا آن گونه که هست بخواند. یعنی به طوری که اگر نت دو به همراه پیانو خوانده شود، صدایی که از حنجره فرد خارج می شود دقیقا با پیانو یکسان است. در نهایت هنرجو در این درس توانایی خواندن انواع نت را به طور دقیق و در گام های مختلف پیدا می کند.

۲- پارلاتی PARLATI (وزن خوانی):
جهان را ریتم به نظم کشیده و موسیقی بدون ریتم حکم نقاشی بدون قلم و رنگ رو دارد.از این رو مطالعه ی انواع وزن ها و الگوهایی ریتمی برای هر علاقه مند به موسیقی بسیار مهم و ضروری می باشد. وزن خوانی(پارلاتی) در واقه همان خواندن کشش نت هاست.

۳-دیکته موسیقی MUSIC DICTATION:
در دیکته، دیکته ریتم و دیکته صدا به طور متناوب کار می شود و هنر جو با ممارست و تمرین فراوان توانایی نوشتن نت موسیقی که می شنود را پیدا می کند.

 

گونه‌های صدا در موسیقی آوازی و برای طبقه‌بندی صدای انسانی است. در محدوده توانایی هر خواننده، گونه‌های مختلف صدا وجود دارد تا خوانندگان و آهنگسازان بتوانند بر اساس شناخت این قواعد، هنر خود را ارائه کنند. این تقسیم‌بندی باعث ثبات در موسیقی و درک و فهم بیشتر برای شنیدن است. در استفاده از گونه‌های صدا در موسیقی کلاسیک و اپرا در تالارها و سالن‌های اپرا با هر گونه از حجم و رنگ صدا چه به صورت گروهی یا سولو از هیچ گونه ابزار برای تقویت صدا استفاده نمی‌شود.

انواع گونه‌های صدا

در گونه‌های آوازی تقسیم‌بندی بسیاری وجود دارد که می‌توان آنها را به هفت نوع اصلی تقسیم‌بندی کرد که سه نوع آن متعلق به زنان (سوپرانو، متزوسوپرانو، کنترآلتو) و چهار نوع آن (کنترتنور، تنور،باریتون، باس) متعلق به مردان است. در این تقسیم‌بندی می‌توان صدای پسران و دختران نابالغ را هم اضافه کرد و زیر شاخه‌های بسیاری وجود دارد که بستگی به نوع صدا، حجم، رنگ و توانایی یک خواننده است. محدوده صوتی صدای انسانی از بم‌ترین صدا تا زیرترین آن از نت «دو» (C2) تا «سل» (G6) است.

صدای زنان

سوپرانو

نوشتار اصلی: سوپرانو

صدای سوپرانو زیرترین بخش صدای انسانی است که خود به چند دسته تقسیم می‌شود مانند:

  • سوپرانینو (sopranino) که صدایی بالاتر از سوپرانو دارد.
  • سوپرانوی کولوراتور (coloratura soprano) که این نوع از صدا دارای حجم بالا و انرژی زیاد است.
  • وسعت صوتی سوپرانو حدود دو اکتاو («C4» تا «C6») است.

محدوده صوتی

متزو سوپرانو

نوشتار اصلی: متزوسوپرانو

صدایی در محدوده صوتی متوسط در بین زنان است این صدا بم تر از «سوپرانو» و زیر تر از «کنترآلتو» است.

محدوده صوتی

کنترآلتو

نوشتار اصلی: کنترآلتو

بم‌ترین صدای زنان است و قادر است تا نت بم «ر» (D3) را اجرا کند.

محدوده صوتی

صدای مردان

کنترتنور

نوشتار اصلی: کنترتنور

بالاترین صدای مردانه است و از دسته صداهای نادر است و بعضی از این نوع صداها شخصیتی طنز گونه و کمیک دارد.

محدوده صوتی

تنور

نوشتار اصلی: تنور

یک صدای معمولی و طبیعی در بین مردان است. در بعضی از این نوع صداها نت‌های پایین تا «سی بمل» (2♭B) و نت‌های بالا «فا» (F5) را اجرا می‌کنند.

محدوده صوتی

باریتون

نوشتار اصلی: باریتون

صدای متوسط مردان است و در محدود صوتی بین تنور و باس قرار می‌گیرد. صدای باریتون رایج‌ترین صدا در بین مردان است و در بعضی از این نوع صدا، وسعتی در حدود نت «فا» (F2) تا نت «دو» (C5) را در بر می‌گیرد.

محدوده صوتی

باس

نوشتار اصلی: بیس (گونه صدا)

صدای باس پایین‌ترین محدوده صدای انسانی است. بعضی از خوانندگان باس می‌توانند در محدوده ای به وسعت دو (C2) تا سل (G4) را بخوانند.

محدوده صوتی

صدای کودکان

کودکان صدای محدود و ثابتی نسبت به صدای بزرگسالان دارند و از تنوع کمتری برخوردار است. در این نوع صدا، حجم و رنگ صدا به خاطره حنجره‌ها و تمبرهای صوتی مشابه، صدایی یکسان دارند و با شروع دوران بلوغ و رشد، به تدریج صدا تغییر کرده و در رده‌های مختلف بزرگسالان قرار می‌گیرند. صدای دختران و پسران نابالغ در محدوده صدایی شبیه صدای زنان قرار می‌گیرند ولی با طنین و حجم متفاوت.

محدوده صوتی